Tea with Tom door Patrick Kooiman

Tom Dixon is één van de meest succesvolle ontwerpers ter wereld – en toch ook lekker gewoon gebleven. De multigetalenteerde Engelsman was onlangs een dagje in Nederland voor afternoon tea en champagne bij Co van der Horst in Amstelveen. BNS Crisp was erbij en speciaal voor de gelegenheid mocht Patrick Kooiman een kort interview met deze typisch Engelse ontwerper houden.

Ik begreep dat u inmiddels bijna honderd mensen in dienst hebt. Dat klinkt behoorlijk spannend!

Ja, en ze zijn allemaal in verwachting op dit moment!

Toch niet van u?

Oh nee! Ons bedrijf werkt anders dan andere ontwerpbureaus. We houden ons niet alleen bezig met productontwerp maar ook met interieurontwerp. Wat ons daarnaast uniek maakt is dat we ook alles in eigen beheer doen. We zijn dus designer, fabrikant en distributeur tegelijk.

Was dat eigenlijk wel uw ambitie toen u begon in de jaren tachtig?

Toen ik begon had ik dit totaal niet voor ogen. Het is een prachtige aaneenschakeling van bijzondere gebeurtenissen. Ik wilde alleen maar lekker met mijn handen werken, maar leerde daarna ook heel andere dingen. Ik was ambachtsman, kunstenaar, metaalwerker en werkte voor luxe merken en grote consumentenmerken. Alles wat ik door de jaren heb geleerd is in één heel grote pot gegaan. Het resultaat is dat ik iets heb opgebouwd dat totaal afwijkt van wat andere ontwerpers doen. Het is eigenlijk gekkenwerk dat ik in mijn bedrijf alles zelf laat maken, ik begrijp waarom zo weinig ontwerpers dat doen. Het is enorm complex.

Hoe zorg je er in zo’n situatie voor dat alles er ‘Tom Dixon’ uit blijft zien?

Dat gebeurt niet altijd, hoor. Maar ik zit ook weleens in een vergadering en dan zegt iemand: “Dat is niet erg Tom Dixon!” En dan denk ik bij mezelf: “Wat hoor ik nou?” Het leidt weleens tot rare situaties.

Hoe kijkt u naar het werk van andere ontwerpers?

Dat ligt eraan wie. Ik heb veel bewondering voor sommige van mijn tijdsgenoten, zoals de Bourroulecs of voor Konstantin Grcic. Maar ik ben ook altijd een beetje skeptisch gebleven over de designbranche. Ik heb altijd gedacht dat mensen heel serieus doen over iets wat eigenlijk heel slecht gedefinieerd is. Honderd jaar geleden zouden mensen mij een kunstenaar vinden. Of misschien wel een ingenieur. Ik vind het zelf al moeilijk te omschrijven wat het vak ‘ontwerper’ inhoudt. Ik verzin vormen en beelden en dat neem ik natuurlijk heel serieus. Maar uiteindelijk zijn het de technische ontwikkelaars die de moeilijke taak hebben om alles geschikt voor productie te maken. Ik twijfel er soms zelf aan of ik wel een ontwerper ben.

Er is onder Nederlandse designers een levendige discussie gaande over of een ontwerp functioneel moet zijn of juist mooi. Of waar de grens tussen kunst en design zou moeten liggen. Hoe kijkt u daar tegenaan?

Ik probeer me afzijdig te houden van dat soort vraagstukken. Ik ben bezig met een bedrijf, met ideeën ontwikkelen en kijken of ik die kan verwerkelijken en verkopen. Ik zie mijn werk als het hele proces tussen het ontwerp van het product en de verkoop aan de consument. Dat heb ik geleerd in mijn tijd bij Habitat. Ik leerde daar net zoveel over ontwerp als over vrachttarieven uit China.

Houdt dat u met beide benen op de grond als ontwerper?

Niet persé, maar het geeft je wel een realistischer beeld van alle vaardigheden die je nodig hebt als ontwerper. In dat opzicht worden sommige ontwerpers een beetje in de maling genomen door de merken waarvoor ze werken. Ontwerpers worden te vaak ingezet als boegbeeld voor de marketingdoeleinden, en te weinig voor het productieproces. En dat geldt al helemaal voor de meubelbranche, waar consumenten veel behoudender zijn dan in de mode. Wat mensen kopen is een kast. Of een keuken. En de designer wordt dan gebruikt om de cover van een tijdschrift mee te halen of om een verhaal te creëren waarover bloggers kunnen schrijven. Als designers daar nu eens voor betaald zouden worden! Er wordt al zoveel geld uitgegeven aan marketing!

Zouden uw ontwerpen er anders uitzien als u geen rekening hoefde te houden met zaken als de verpakking en de marketing?

Wat ik dreigde kwijt te raken was de vrijheid om nieuwe vakgebieden te ontdekken. Ik probeer nu elk jaar één of twee projecten te doen die helemaal los staan van mijn eigen bedrijf, zoals de schoenen die ik laatst voor Adidas ontwierp. Dat houdt me alert op alles wat ik nog meer kan doen. Het kostte me tien jaar om mijn bedrijf op te bouwen en dat geeft me nu de ruimte om ook eens wat vaker ‘buiten te spelen.’ En natuurlijk zouden mijn producten er anders uitzien als ik ze niet met een bepaalde prijs in gedachten hoefde te ontwerpen of ze moest verschepen naar klanten in vijfenvijftig landen over de hele wereld. Maar dat soort beperkingen bepalen ook het resultaat. Je hebt sowieso met beperkingen te maken als ontwerper.

U heeft zelf nooit een officiële ontwerpopleiding gevolgd. Hebben ontwerpers eigenlijk wel onderwijs nodig?

Een formele opleiding kan heel goed zijn. Sommige mensen hebben echt scholing nodig, terwijl anderen zich ertegen verzetten. We hebben op dat vlak allemaal andere behoeften. Het is overigens nog nooit zo’n goede tijd geweest om ontwerper te worden. Je hebt toegang hebt tot de hele wereld – of je nu uit Peru of Indonesië komt. Met één druk op de knop creeëer je je eigen markt op eBay of Etsy. Productie gaat een stuk makkelijker dan vroeger en als je een goed ontwerp hebt, pikken bloggers het gelijk op. De grootste uitdaging voor ontwerpers op dit moment is juist om je uniekheid te bewaren, om een paar jaar anoniem te blijven en zo je eigen esthetiek te ontwikkelen. De verleidingis groot om je ontwerp op Dezeen te knallen en het aan de hele wereld te laten zien, nog voordat het daadwerkelijk is gemaakt. Zodra een ontwerp online staat is het van iedereen en niet persé meer van jezelf. Natuurlijk zitten er voordelen aan snel publiciteit genereren maar het kan ook gevaarlijk zijn. Het meest belangrijke vind ik toch dat je eerst je eigen unieke stijl ontwikkelt.

Patrick Kooiman (Rotterdam, 1969) is interieurstylist, docent en tekstschrijver. Hij schrijft voor Interiorator over interieur ontwerp, kunst, architectuur, mode en alles er tussenin.

Delen via:

Ook lid worden?

BNS Crisp is dè Beroepsvereniging voor Nederlandse Stylisten, interieur en vastgoed.

kortingen op trainingen, beurzen en events

je portfolio op onze site

een uitgebreid netwerk van ruim 350 leden